Nederlanders houden van sparen. Maar een onderzoek van de Autoriteit Financiële Markten (AFM) dat eerder dit jaar verscheen, legt iets ongemakkelijks bloot: één op drie huishoudens laat geld op de spaarrekening staan dat prima belegd had kunnen worden. Niet omdat ze te weinig verdienen, maar omdat de drempel te hoog aanvoelt.
Wat het AFM-onderzoek liet zien
In mei 2026 publiceerde de AFM een uitgebreid rapport over wat ze "onbenut vermogen" noemen. De bevindingen zijn concreet: ruim 800.000 Nederlandse huishoudens kunnen beleggen maar doen het niet. Een aanzienlijk deel van die groep bouwt daardoor onvoldoende pensioen op.
Opvallend detail: de helft van de huishoudens met een pensioenrisico heeft minimaal 30.000 euro beschikbaar boven op de aanbevolen financiële buffer. Ze hebben het geld, maar ze zetten het niet aan het werk. De NOS rapporteerde eerder dit jaar over het AFM-rapport en concludeerde dat de toezichthouder beleggen uitdrukkelijk verstandig noemt zodra je een solide buffer hebt opgebouwd.
Het hoofdprobleem is niet een gebrek aan vermogen, maar een gebrek aan zelfvertrouwen: mensen denken dat ze te weinig spaargeld hebben om te beginnen, terwijl de berekeningen iets anders uitwijzen.
Drie redenen waarom mensen de stap niet zetten
Uit het AFM-onderzoek komen drie duidelijke barrières naar voren:
- Onvoldoende kennis. Veel mensen weten simpelweg niet hoe beleggen werkt, welke producten er zijn of hoe je risico spreidt. Dat gebrek aan kennis maakt de drempel groter dan hij hoeft te zijn.
- Angst voor verlies. De gedachte dat je geld kunt kwijtraken weerhoudt veel mensen. Het risico bestaat zeker, maar het beeld klopt niet altijd: wie geld belegt voor tien jaar of langer, heeft historisch gezien vrijwel altijd positief rendement gemaakt op een gespreid portfolio.
- De misvatting dat je eerst meer moet sparen. Een kwart van de ondervraagden dacht onvoldoende geld te hebben om te beginnen, terwijl ze al ruim boven de aanbevolen financiële buffer zaten. De drempel bestaat soms meer in het hoofd dan in de portemonnee.
Wanneer heb je genoeg spaargeld om te beginnen?
De vuistregel die financieel experts en het Nibud hanteren: zorg eerst voor een buffer van drie tot zes maanden netto-inkomen op een makkelijk bereikbare spaarrekening. Dat geld is voor noodgevallen, en dat moet je absoluut niet beleggen.
Heb je meer dan dat? Dan loont het om na te denken of dat extra geld harder kan werken. Op een gewone spaarrekening levert geld op dit moment misschien 2 tot 3 procent rente op, maar inflatie vreet een flink deel van dat rendement op. Je spaargeld groeit in eurocijfers, maar je koopkracht slinkt - daar schreven we eerder al over. Beleggen in een gespreid fonds is een manier om daar verandering in te brengen.
Een gespreid fonds als laagdrempelige start
Voor wie wil beginnen zonder diep in de materie te duiken, zijn indexfondsen en ETFs een populair startpunt. Je belegt dan in een mandje van honderden of duizenden bedrijven tegelijk, waardoor je niet afhankelijk bent van de prestaties van één enkel aandeel.
De afgelopen maanden was er onder spaarders veel discussie over de keuze tussen een depositorente en een wereld-ETF. Beide opties hebben hun voor- en nadelen, afhankelijk van je tijdshorizon en hoeveel risico je aankunt - lees ons vergelijkingsartikel over depositorente versus een wereld-ETF voor een concreet overzicht.
Wie klein wil beginnen, kan bij de meeste online brokers al met twintig of vijftig euro per maand instappen. Maandelijks een vast bedrag inleggen verlaagt het risico van slechte timing: je koopt in slechte beursmomenten goedkoper in, en in goede momenten wat minder. Over een langere periode middelt dat risico vanzelf uit.
Wat je morgen anders kunt doen
Als je een spaarbuffer hebt die ruim boven je noodfonds uitkomt en je dat geld kunt missen voor vijf jaar of langer, is de vraag niet zozeer óf je zou moeten beginnen, maar hoe je de eerste stap zet.
Dat hoeft niet groot te zijn. Een kleine maandelijkse inleg via een broker of de beleggingsdienst van je bank is voor veel mensen al genoeg om te wennen aan het principe. Je leert hoe markten werken, hoe je een portefeuille leest en wat jouw risicotolerantie in de praktijk betekent. Die ervaring maakt elke volgende stap makkelijker.
Het AFM-advies is bondig: beleg alleen geld dat je op de lange termijn kunt missen, en spreid het over zowel tijd als producten. Niet spectaculair, maar dat is ook niet het doel. Het doel is dat je spaargeld over tien jaar meer waard is dan vandaag.